تصور کن که کتاب را جایی می بینی، مثلا در کتاب فروشی. روی جلد و توضیحات پشت جلد و چند صفحه ی تصادفی را می خوانی و بنظرت کتاب ارزش خواندن را دارد. فرض کن کتاب نقد خوبی هم در نیویورک تایمز گرفته است. کتاب را می خری و شروع به خواندنش می کنی. جایی قبل از اینکه به نیمه برسی کتاب آزارت می دهد. دارد حرفهایی می زند که یا باید ردشان کنی یا مجبوری بنشینی فکر کنی که در چهارچوب ِ نگاه تو به دنیا چطور می شود طوری که کتاب پیشنهاد می کند هم نگاه کرد. حالا به بخش های انتهایی کتاب رسیده ای و خوشحالی که این کتاب را هم خوانده ای.

وقتی سه مرحله ی بالا در مورد کتابی اتفاق می افتد (جالب به نظر می رسد – دارد حرف عجیب می زند – اینطور نگاه نکرده بودم)، در اینحالت تصور می کنم که خواندن این کتاب فایده ای داشته است. واضح است که وضعیت هایی می تواند وجود داشته باشد که یکی یا فقط دوتا از این مراحل اتفاق بیافتد: مثلا کتابی که جالب به نظر می رسد اما چیزی نمی گوید که قبلا خودت نمی دانسته ای. یا کتابی که جالب به نظر می رسد و حرف عجیب می زند اما نمی تواند استدلالی برای ادعایش ارایه بدهد (۱).

“طبیعت آدمی، حقیقت و افسانه”Human Nature, Fact and Fiction، که قبلا درموردش حرف زدیم، مثال خوبی برای کتابی است که، لااقل برای من، هر سه مرحله را ایجاد کرد. قند مکرر این بود که وقت زیادی را در همین وبلاگستان صرف بحث له یا علیه این دسته بندی کردیم که آدمها یا مهندس هستند یا “چیز دیگر”. حرفهای دیگری هم زدیم که می شد قبلش برویم کمی چیز بخوانیم و کمتر “چرخ اختراع کنیم”.

کتاب ده فصل دارد که جز سه تا بقیه بنظرم بشدت خواندنی هستند. سه تایی که جدا می کنم به تئوری های ادبیات نگاه می کردند که، لااقل برای من، کمی زیادی بود. عنوان این هفت فصل را اینجا ترجمه می کنم (۲). هدفم دقیقا این است که اگر به کتاب دسترسی داری سری بهش بزنی. اگر کسی پیدا بشود و بخشهایی از کتاب را ترجمه کند هم که حتی بهتر است.

  • مقدمه – بحث طبیعت آدمی
  • بخش اول – طبیعت آدمی کجا نوشته شده است، در ژن های ما یا در کتابهایمان؟
  • فصل اول – زیست شناسی داستان
  • بخش دوم – آیا علم و ادبیات می توانند در تعریف طبیعت آدمی با هم همکاری کنند؟
  • فصل چهارم – طبیعت آدمی، یکی برای همه و همه برای یکی؟
  • بخش سوم – زیست شناسی را با تخیل چکار است؟
  • فصل پنجم – زیست شناسی تخیل، چگونه مغز موفق می شود با حقیقت بازی کند و در عین حال شکار نشود
  • فصل ششم – زیست شناسی و تخیل، نقش فرهنگ
  • فصل هفتم – مرزهای تخیل
  • بخش چهارم – آیا ما احتیاج به یک نظریه در زمینه ی طبیعت آدمی داریم تا به ما بگوید چطور رفتار کنیم؟
  • فصل هشتم – طبیعت آدمی یا تفاوت های آدمیان
  • فصل نهم – آنچه علم می تواند و نمی تواند در مورد طبیعت آدمی به ما بگوید

پانوشت ها

  • (۱) وسوسه نمی شویم که این سه مرحله را با مراحل ذن مقایسه کنیم؟
  • (۲) همه ی ترجمه ها غیرتخصصی هستند.