بارها در فیس‌بوک دیده‌ام که جمع ِ زیادی از آدم‌ها، در واکنش به یک گزاره، نظریه، تحلیل، یا برداشت، با جملات ِ یقینی جلو می‌آیند. این یعنی جمله‌ای را ذکر کرده‌ام و صبر کرده‌ام که واکنش‌هایی به آن نوشته شود. بعد به این واکنش‌ها دقیق شده‌ام. مستقل از این‌که چقدر ورودی به این ساختار یقینی بوده‌است، بخش ِ بزرگی از خروجی‌ها را بسیار یقینی یافته‌ام. یا این‌طور بگویم، و ساده‌سازی کنم، خیلی از آدم‌ها در فیس‌بوک درباره‌ی چیزهایی خیلی یقین دارند و این یقین را به‌روشنی و با اعتماد بیان می‌کنند.

تصور ِ اولیه‌ام این بود که آدم‌ها به این دلیل وارد شبکه‌های اجتماعی می‌شوند که درباره‌ی چیزهایی سوال دارند. که نمی‌توانند ذهن‌شان را دور موضوعی بپیچانند و فرضیه‌ی قابل پذیرشی بسازند. فکر می‌کردم آن‌چه در فیس‌بوک اتفاق می‌افتد گفتگو است. با هم حرف زدن که جواب‌هایی برای سوال‌های مشترک پیدا شود. گویا اینطور نیست.

آزمون‌ام را یک قدم جلوتر هم برده‌ام. گاهی، در جمع‌های دوستانه، موضوعی که در فیس‌بوک مورد ِ بحث بوده است را وسط کشیده‌ام و واکنش ِ آدم‌ها را سنجیده‌ام. افراد ِ تشکیل‌دهنده‌ی این گروه‌ها در جمع ِ اول هم حضور دارند. دیده‌ام که در وضعیت ِ حضوری، آدم‌ها از تردیدهایشان بیشتر حرف می‌زنند و کمتر یقینی هستند. در وضعیتی ِ که روبروی کسی نشسته‌ام و به‌کمک امواج ِ صوتی گفتگو می‌کنیم، من بهتر فهمیده‌ام که طرفم چه می‌گوید و دیده‌ام که طرف ِ مقابلم هم کمتر یقینی واکنش نشان می‌دهد. با هم حرف زده‌ایم، نگاه ِ یکدیگر را فهمیده‌ایم و به یک جمع‌بندی رسیده‌ایم. تصور نمی‌کنم که تعداد ِ افراد، مهم‌ترین متغیر در این فرایند باشد. هرچند، جمع‌های حضوری، به دلیل ِ محدودیت‌های هندسی، کمتر از بیست نفر، و در بسیاری از اوقات پنج یا شش‌نفره بوده است.

فرضیه‌ام این است که وضعیت ِ ارتباطی در فیس‌بوک، یک واکنش ِ قابل ِ درک از طرف ِ انسانی است که زیر بمباران ِ ایده‌ها باید تمامیت ِ ذهنی‌اش را حفظ کند. بازکردن ِ صفحه‌ی فیس‌بوک مترادف ِ زیر هجوم قرارگرفتن توسط چند ده ابراز ِ نظر است که مشاهده‌کننده باید به‌نحوی در آن دوام بیاورد. اگر گفتگوی چند نفره را به جنگ تن‌به‌تن تشبیه کنم، و این metaphor از من نیست، وضعیت ِ فیس‌بوکی ایستادن درمیانه‌ی جنگی است که باران گلوله و خمپاره از هر طرف می‌آید. این یعنی می‌فهمم که آدمیزاد برای دفاع از ایده‌های خودش باید یک برخورد ِ یقینی با هر کدام از ایده‌های دیگر انتخاب کند (تایید یا رد). و باید این تصمیم را خیلی سریع بگیرد. علاوه بر این، گفتگو در فیس‌بوک مکتوب انجام می‌شود. این یعنی برای طرفین ِ گفتگو، برگشتن ِ از موضعی که قبل از این گرفته‌شده‌است، هزینه‌ی زیادی دارد.

عکس (  ِ تزیینی) از این‌جا