سید محمد خاتمی در آن‌چه «انتخابات مجلس» خوانده شده‌است، شرکت کرده‌است. بعد از سرکوب ِ گسترده‌ی منتقدین به انتخابات ِ ریاست‌جمهوری، این اولین باری است که ساختار ِ حاکم از شهروندان خواسته‌است پای صندوق‌های رای حاضر شوند. بخش ِ عمده‌ی فعالین ِ سیاسی ِ اصلاح‌طلب و دیگرخواه در زندان هستند. روایت‌های متعددی از شکنجه، دستگیری ِ طولانی‌مدت، و آزار در زندان‌ها وجود دارد. این روایت‌ها از طرف ِ مرجعی مستقل مورد رسیدگی قرار نگرفته‌اند. جناح ِ اصلاح‌طلب نامزدی معرفی نکرده‌است. با این‌همه سیدمحمد خاتمی در این انتخابات شرکت می‌کند. با او چه بکنیم؟

قبل از هرچیز مهم است که مطمئن شویم که داریم درباره‌ی فرد ِ واحدی حرف می‌زنیم. سوال مهم این است که ما داریم درباره‌ی کدام خاتمی حرف می‌زنیم؟ سید محمد خاتمی‌ای که من و تو تعریف کرده‌ایم یا سید محمد خاتمی‌ای که سید محمد خاتمی تعریف کرده است؟ سید محمد خاتمی خودش را یک اصلاح‌طلب در چهارچوب نظام معرفی می‌کند. برای او ضربه به اصل نظام یک گزینه نیست. اینکه من و تو منبع ِ مستند را کنار گذاشته‌ایم و به رویا و خیال ِ خودمان ارجاع می‌دهیم البته قصور خاتمی نیست. او خودش را و وضعیت ِ سیاسی‌اش را بوضوح تعریف کرده‌است.

اینکه آیا این «پایان عمر ِ سیاسی ِ خاتمی است» یا خیر، اساسا سوال ِ واضحی نیست، چون تعریف دقیقی از «پایان عمر سیاسی» نداریم. سیدمحمد خاتمی هنوز می‌تواند در یک انتخابات شرکت کند و رای ِ قابل توجهی خواهد گرفت. اینکه آیا «خاتمی به کسی خیانت کرده‌است» یا نه برمی‌گردد به‌اینکه او چه‌چیزی از من و توی شهروند خواسته‌است و درقبالش چه‌کرده‌است. او از ما خواست بعنوان رییس‌جمهور به‌او رای بدهیم، که دادیم، و او رییس‌جمهور شد و کارهایی را کرد که کرد. بار بعد او از ما خواست به میرحسین موسوی رای بدهیم. تضمینی هم نداد که اگر میرحسین موسوی زندانی شود از نظام خواهد برید. و نبرید. آن‌کسی که ما ازش دل‌گیر هستیم یک موجود خیالی است که برای سادگی به او نام سیدمحمد خاتمی را داده‌ایم. سیدمحمد ِ خاتمی ِ خاکی مسوولیتی درقبال ِ سیدمحمد خاتمی اثیری ندارد.

اما آیا سیدمحمد خاتمی ِ امروز همان سیدمحمد خاتمی ِ سال ِ پیش در این روز است؟ نه. حالا یک دلیل دیگر در دست است که سیدمحمد خاتمی «اهل نظام» است. خودش هم بارها همین را گفته‌است.

این تلنگر ِ آخر را من این‌طور تفسیر می‌کنم؛ وقت ِ آن رسیده است که رویاپردازی را کنار بگذاریم. نه فقط دریاره‌ی سیدمحمد خاتمی، که درباره‌ی همه‌ی دیگران. من روزی را تصور می‌کنم که میرحسین موسوی از حصر خانگی بیرون بیاید و کاری کند که کام ِ خیلی‌های‌مان تلخ شود. آدمیزادی که در رویا زندگی می‌کند البته کام‌اش زیاد تلخ می‌شود.

مرتبط در حلقه بلاگی گفتگو: