مستند «چشم روباه»، یا آنطور که در خود مستند گفته می‌شود «نخ‌نما»، را می‌بینم. در نزدیک ِ ۲۷ دقیقه طول ِ این ویدیو، پرس‌تی‌وی از نقش بی‌بی‌سی در گذشته‌ی ایران آغاز می‌کند، ادعاهایی در زمینه‌ی نقش ِ غیررسانه‌ای بی‌بی‌سی در حوادث سال‌های اخیر مطرح می‌کند، و سرانجام به لغو پروانه‌ی پرس‌تی‌وی در انگلیس می‌پردازد. جای جای ِ این ویدیو را می‌توان از منظر ِ شناخت ِ پیش‌فرض‌های گردانندگان پرس‌تی‌وی مورد مهندسی معکوس قرار داد. اینجا یک مثال می‌زنم.

در دقیقه‌ی ۱۹:۰۰ ادعا می‌شود که بی‌بی‌سی، گذشته از، و علاوه‌بر، پخش مطالبی از ایران، تلاش کرده‌است اطلاعات ِ حساسی از ایران جمع‌آوری کند. برای مثال به ایمیلی از بهزاد بلور اشاره می‌شود که به یکی از «همکار»ان بی‌بی‌سی در ایران زده‌است و از او درباره‌ی محل ِ دقیق ِ یک تاسیسات ِ نفتی که یک موزیک‌ویدیو روی آن تهیه‌شده‌بوده‌است پرسیده است. اتهام ِ بی‌بی‌سی در این مرحله صرفا «دخالت» نیست. اینجا حرف از «جاسوسی» است. بعنوان نمونه‌ی دیگر، به ایمیلی از یکی از «مامورین دستگیر شده» به بی‌بی‌سی فارسی اشاره می‌شود که در آن شماره تلفن شخصی فرماندهان عالیرتبه‌ی نظامی ایرانی فهرست شده‌بوده‌است. فرستنده‌ی ویدیو، که چهره‌ی او محو شده‌است، می‌گوید «فکر نمی‌کردم (این کار) مشکلی داشته باشه، ضمن این که الان هم دارم فکر می‌کنم معمولا خبرنگارها همه‌ی شماره تلفن‌ها رو دارن». سوال ِ‌ مهم این است که فرستادن فهرستی از شماره تلفن‌ها چرا یک جرم امنیتی است؟ خبرنگار پرس‌تی‌وی روی تصاویری از توییتر و فیس‌بوک می‌پرسد «خط قرمز کجا است؟ … کجا یک خبرنگار به یک جاسوس تبدیل می‌شود؟»

جواب این سوال از دهان محمد کوشکی، که تحلیل‌گر رسانه‌ای معرفی می‌شود، بیرون می‌آید. «بستگی به منافع ملی هر کشور داره و قوانین هر کشور. این‌که هر کشور چه تعریفی از منافع ملی خود دارد. یک کار خاص ممکن است در یک کشور بعنوان جاسوسی شناخته‌شود، چون جمع‌آوری آن اطلاعات ممکن است خطری برای امنیت ملی آن کشور باشد، اما در کشور دیگری ممکن است همان اقدام بی‌خطر شناخته شود و کار ِ روزنامه‌نگاری تلقی شود. کشورها حق دارند منافع ملی خود را تعریف کنند و تعیین کنند که چه‌نوع جمع‌آوری اطلاعات مجاز است» (ترجمه از انگلیسی).

آن‌چه چنین روایت ِ نسبی‌گرایانه‌ای از عمل ِ مجرمانه در ساختار حکومتی ایران را جالب ِ توجه می‌کند، این است که این ساختار اتفاقا بر اساسی بسیار مطلق‌انگار بنا شده‌است. توجه به این نکته به این دلیل جالب‌توجه‌تر است که حامیان همین ساختار در موارد بسیاری از روایت‌های نسبی‌گرایانه برای توجیه رفتار ِ خود بهره می‌گیرند. از این جمله است روایت‌هایی که «توهین‌آمیز»بودن را یک مفهوم نسبی تعریف می‌کند و مثال‌های دیگر.

در این‌باره بیشتر حرف خواهیم زد.