نوشته هایی که درمورد ’ افاضات ’ هستند

روزی که «رهبر عزیز»، جدید شد

نکته‌ی مهم درباره‌ی مجموعه عکس‌های «رهبر عزیز به چیزها نگاه می‌کند» این نیست که «رهبر عزیز» به چیزها نگاه می‌کند.

در مرکز عکس‌ها یک محصول است. یک خیار بزرگ. یک بطری نوشیدنی. یا یک قابلمه. همه به مرکز عکس چشم دوخته‌اند. «رهبر عزیز» هم. کسی چیزی را لمس نمی‌کند. به جز «رهبر عزیز». او شیشه‌ی روغن مایع را وزن می‌کند، یا انگشتش را در توده‌ی پنبه کرده‌است، یا اسباب بازی‌ها را ورانداز می‌کند. کسی یادداشت برمی‌دارد. گاهی بیشتر از یک نفر. چشم‌های «رهبر عزیز» پشت شیشه‌های سیاه ِ عینکش مخفی شده‌است. صورتش معمولا بی‌حالت است. گاهی محل ِ بازدید قوانین ویژه‌ای دارد، مثلا مرغداری که کارگرانش لباس سفید بلند پوشیده‌اند. «رهبر عزیز» لباس را روی دوشش انداخته‌است. او کلاه ایمنی نمی‌پوشد.

کسی مجموعه‌ای از عکس‌های «رهبر جدید عزیز به چیزها نگاه می‌کند» سرهم کرده‌است. «رهبر جدید عزیز» به چیزها دست نمی‌زند. یا به پدرش نگاه می‌کند یا به جایی دور. کسی کاغذ به دست گرد ِ «رهبر جدید عزیز» نایستاده است. صورت «رهبر جدید عزیز» بی‌حالت‌تر از «رهبر عزیز» است. پسر، کاریکاتور پدر است.

کیم جونگ ایل نمرد. یک‌شبه چهل سال جوان شد و برگشت. دیکتاتور نمی‌میرد. دیکتاتور را پایین می‌کشند. دیکتاتور ِ بیرون سایه است. دیکتاتور ِ درونی را باید خانه‌نشین کرد.

جنگ ِ نرم در سرزمین ِ اشتباهی

روی سردرش sayyedali.com خودش را به «بسیج سایبری استان کرمانشاه» منتسب می‌کند. دو روز پیش هم فارس خبر داده‌بود که این سایت با پیام رئیس سازمان بسیج مستضعفین شروع به کار کرده‌است. پس تردیدی در این‌که چه کسی سیدعلی‌دات‌کام را راه انداخته است نداریم. وظیفه‌ی این سایت هم مشخص است: «اطلاع‌رسانی سفر مقام معظم رهبری به استان کرمانشاه»

همان اول ِ کار هم sayyedali.com مطلبی با این عنوان منتشر کرد «من از رفتن آقا به کرمانشاه ناراحتم!». نویسنده نگران بود که در غیبت کسی که پیشانی سایت عکس‌اش را دارد، «زمین فرصت را غنیمت بشمارد(!) و کار خودش را بکند».

یک عده‌ای امیدشان به فضای آنلاین است که به تغییر ِ اجتماعی سیاسی در ایران دامن بزند. جماعت ِ زیادی از همین عده، و دیگران اما، مدام در گوش هم می‌خوانند که «به فضای آنلاین دل نبندید، این فضا مخاطبش محدود است». تصور دسته‌جمعی این است که جمعیت ِ زیادی از مخاطبان فضای آنلاین با تغییر هم‌دل هستند ولی مشکل ِ اساسی این است که بخش ِ عمده‌ی جمعیت ِ ایران کانال‌های اطلاعاتی‌اش به فضای سایبری راه ندارد. سیدعلی‌دات‌کام اما حرف ِ دیگری می‌گوید. این سایت مخاطبش من و تو نیستیم؛ مخاطبش همان کسی است که اتفاقا ما ادعا می‌کنیم گذارش به فضای آنلاین نمی‌افتد.

این یعنی یا ما اشتباه می‌کنیم و اتفاقا فضای آنلاین رسانه‌ی مناسبی برای تماس با همین جمعیت است، یا سیدعلی‌دات‌کام دارد جنگ نرم‌اش را در فضای اشتباهی انجام می‌دهد.

فارس می‌نویسد،

به مناسبت سالروز ازدواج حضرت علی (ع) و حضرت فاطمه (س)؛ امروز هیچ طلاقی ثبت نمی‌شود

به مناسبت سالروز ازدواج حضرت علی (ع) و حضرت فاطمه (س) و روز ملی ازدواج، وزارت دادگستری اعلام کرده است که امروز هیچ طلاقی ثبت نمی‌شود و البته جامعه نیز با اطلاع از این خبر واکنش‌های بسیار مثبتی داشته و از این طرح استقبال کرده است.

طلاق فرایند پرهزینه‌ای برای فرد و جامعه است. در این نکته شک نمی‌کنیم. اما سوال مهم این است، آیا معضل کثرت اتفاق‌افتادن فعل طلاق است یا وجود شرایطی که به این اتفاق منجر می‌شود؟

فارس در همین گزارش «به میان مردم رفته‌است» و نظر چند نفر را درمورد ممنوعیت طلاق در روز اول ذیحجه، و نامگذاری روز ملی ازدواج به نام روز بدون طلاق، پرسیده‌است. یک استاد دانشگاه، دو دختر دانشجو، و یک مرد بهیار همگی این ایده را مثبت قلمداد کرده‌اند ولی اهمیت «برنامه‌ریزی‌های بنیادی» در کنار «اقدام سمبلیک» را هم مطرح کرده‌اند.

کمی به مساله دقیق‌تر نگاه کنیم. چهار شهروند، که خبرنگار در خیابان سراغشان رفته است، توانسته‌اند تحلیلی از مساله ارایه بدهند که از روش ِ «امروز طلاق ممنوع است» که توسط دادگستری وضع شده‌است واقع‌گرایانه‌تر است. برای مثال، حداقل دونفر بوضوح گفته‌اند که «کسی که در این روز نتواند طلاق خود را ثبت کند در روزهای دیگر این اقدام را انجام خواهد داد». در مقایسه، در گزارش رسمی تنها به این بسنده می‌شود که «جامعه نیز با اطلاع از این خبر واکنش‌های بسیار مثبتی داشته و از این طرح استقبال کرده است». قابل تصور است که با ایجاد ممنوعیت، کسی امکان استقبال‌نکردن را ندارد و بنابراین لاجرم آمار طلاق نزول خواهد کرد. اما نکته‌ی مهم این نیست. همانطور که «غیرمتخصصان خیابانی» توانسته‌اند با چند لحظه دقت متوجه شوند، مهم این نیست که در روز ممنوعیت، اعداد چگونه تغییر می‌کنند؛ مهم روز بعد از ممنوعیت است. این نکته‌ای است که در گزارش رسمی مغفول می‌ماند.

به مساله این‌طور نگاه کنیم، آیا طلاق یک مشکل است یا راه حلی برای یک مشکل؟ سیدمرتضی بختیاری وزیر دادگستری گفته‌است،

یکی از اقدامات صورت گرفته در این رابطه این است که با یک همت همگانی به سمت و سویی برویم که طلاق از جامعه ایران ریشه کن شود.

این جمله را کمی تحلیل کنیم. اتفاقی به نام ازدواج، لاجرم، و در کسری از موارد، اتفاقی به نام طلاق را در پی خواهدداست. فرض کنیم نرخ طلاق به‌ازای هر ۱۰۰ ازدواج آ عدد طلاق باشد. واضح است که آ هرگز صفر نیست، چون ما با آدمیزاد طرف هستیم که امکان اشتباه و تغییر دارد. قابل تصور است که، علی‌رغم علاقه‌ی احتمالی طرفین ازدواج و مدیریت جامعه، موارد استثنایی همیشه اتفاق خواهند افتاد؛ این یعنی مردی که همسرش را آزار جسمی می‌دهد یا زوجی که امکان بچه‌دار شدن ندارد ولی نمی‌خواهد تسلیم شود و تصمیم به جدایی می‌گیرد. صفر نبودن نسبت طلاق به ازدواج و همزمان تلاش برای صفر کردن تعداد موارد طلاق یعنی تلاش برای کم‌کردن نرخ ازدواج. از نگاه دیگر، امکان طلاق دل‌گرمیی است که به طرفین در هنگام ازدواج داده می‌شود که «این تصمیم لزوما برای بی‌نهایت نیست و راه‌حل‌هایی برای بیرون آمدن از رابطه وجود دارد». به این ترتیب ریسک تصمیم‌گیری پایین‌تر می‌آید و اتفاق ازدواج کم‌خطرتر می‌شود. علاوه‌بر‌این، وقتی فرد می‌داند زوجش امکان بیرون‌رفتن از رابطه را ندارد، یا هزینه‌ی بیرون رفتن از رابطه برای او زیاد است، تصمیم معقول برای او کم‌تر دقت کردن به جزییات رابطه و احوال طرف مقابلش است؛ وقتی چهاردیواری ازدواج در خروج ندارد، دو طرف رابطه عملا زندان‌بان ِ یک‌دیگر هم هستند.

اما راه حل چیست. فرض کنیم یکی از همان کسانی هستیم که با عجله به سمت کارش می‌رود و ناگهان میکروفن توی صورتش می‌آید که «نظر شما درباره‌ی ممنوعیت طلاق در سالروز ازدواج حضرت علی (ع) و حضرت فاطمه (س) و روز ملی ازدواج چیست؟»

به نظر من این اقدام صرفا سمبلیک است و حاصل مهم آن پایین بردن نرخ طلاق در یک روز خاص است. این عدد را می‌شود بعدا در تریبون‌ها اعلام کرد و در گزارش‌ها نوشت، اما این عدد بی‌معنی است و خارج از زمینه‌اش دیده شده‌است. به نظرم راه حل بهتر این است که ۱۰۰ زوج بصورت تصادفی انتخاب شوند و بهشان یک روز مرخصی داده شود که با هم بروند سینما و شامی بخورند و کمی گپ بزنند.

حرفهایی که درمورد برخورد ِ مبتنی بر ممنوعیت ِ نقطه‌ی بروز مشکل زدیم، صرفا منحصر به طلاق نمی‌شود. حاکمیت ایران مدتهاست به استفاده از چماق برای حل کردن مشکلات اجتماعی خو کرده است. ممنوعیت تظاهرات خیابانی هم در واقع ایجاد محدودیت برای طلاق گرفتن شهروندان از حاکمیت است. نکته‌ی مهم این است که شهروند از حاکمش دل‌زده است و می‌خواهد رابطه را به هم بزند. این که حاکم در این نقطه روی شهروند باتوم بکشد، صرفا اثبات مهم بودن شکاف برای شهروند و هل دادن او به استفاده از راه‌حل‌های دیگر است. چیزی مثل اینکه زنی که هزینه‌ی طلاق از شوهرش برای او زیاد است پس سر شوهر را می‌برد و او را در باغچه دفن می‌کند. شبیه همین رویه‌ی برخورد در همین جامعه درمورد مساله‌ی اعتیاد اتفاق می‌افتد.

زندگی در خانه‌ای که به کمک ممنوعیت طلاق یک‌تکه مانده است، بی‌شباهت به دل‌گرمی یک حاکمیت از مردمی که به ضرب نیروی ویژه آرام نگه داشته‌شده‌اند نیست. در هر دو مورد وقتی در بسته باشد، طرف ناراضی از پنجره فرار می‌کند و اگر پنجره‌ای نباشد دیوار را سوراخ می‌کند.

عکس از اینجا

فاجعه خوب/لازم است

oil-spill.jpgدر فارس نیوز می خوانم که سهام BP از زمان حادثه در خلیج مکزیک ۵۰ درصد کاهش پیدا کرده است. در گوگل سراغ سهام BP می روم. کنار صفحه کسی تبلیغ می کند «نشت نفت؟ انرژی خورشیدی چنین دردسرهایی ندارد!»

می شود دنیایی را تصور کرد که در آن می شد بدون چنین اتفاقی خطرات تکنیک ِ فعلی ِ حفاری را فهمید و تصمیم گیرندگان را متقاعد کرد که روی نکات ایمنی و انرژی های جایگزین سرمایه گذاری بیشتری انجام بدهند. چیزهایی زیادی می شود تصور کرد، اما ما در دنیایی زندگی می کنیم که گاهی باید با سر به مشکل خورد تا انگیزه ی جستجو برای راه حل اساسا پیدا شود. می خواهم این مشاهده را عام تر کنم: احمدی نژاد اتفاق لازمی است. باید با مغز زمین بخوریم تا بار بعد که کسی احمدی نژادی گری کرد، هر چه که این مفهوم به آن اشاره می کند، بخش عمده ای از ایرانیان مغزشان تیر بکشد و پای صندوق بدوند که احمدی نژاد بعدی را از سکان زندگی اجتماعی دور کنند.

این البته اصلا به این معنی نیست که تضمینی هست که ما وقتی زمین بخوریم می توانیم بلند شویم. اصلا مگر قرار است کسی به کسی تضمین بدهد؟

پس نوشت: من از بازار سهام هیچ سر رشته ای ندارم اما منحنی نشان می دهد که در گذشته ی BP افت و خیزهای زیاد دیگری هم وجود داشته است.

افاضات یک آقاهه – یک

بابا نشوید. اگر می شوید بابای بچه را در نیاورید.